Verandering 

Verandering is elk proces waarbij een bestaande situatie A definitief verlaten wordt voor een nieuwe situatie B. Verandering kan gewenst of ongewenst zijn. Gewenste verandering bij organisaties is in principe onderdeel van de organisatiestrategie.

Globaal gesproken betreffen alle projecten ingeschreven in het meerjarenplan van een lokaal bestuur een verandering: er wordt een nieuwe dienstverlening ontwikkeld en ingevoerd, een dorpskern wordt heraangelegd mét een wijziging van de verkeersstromen, de ondersteunende diensten van gemeente en OCMW worden samengevoegd, er wordt een nieuw personeelsevaluatiesysteem ingevoerd, er wordt een mid-officesysteem geïmplementeerd, enzovoort.

Veranderingsmanagement 

Voor alle gewenste veranderingen wordt, idealiter, een projectstructuur opgezet. De focus van die projectstructuur is traditioneel veelal eenzijdig gericht op het technische aspect van de verandering: de nieuwe software, het nieuwe reglement, de nieuwe verkeerssituatie, de nieuwe methode,...

Daarbij wordt over het hoofd gezien dat al deze veranderingen ook een directe impact hebben op de mensen die met de nieuwe situatie moeten omgaan: medewerkers, burgers, managers, beleidsvoerders,...

Voor hen betekent de technische verandering vaak een noodzakelijke gedragsverandering, meestal niet gevraagd, vaak niet gewenst. Wij mensen houden nu eenmaal sterk aan gewoonte. Elke verandering daarin roept weerstand bij ons op. De mate van weerstand en hoe we die uiten, hangt van diverse factoren af: de mate van verandering, ons karakter, onze gemoedstoestand en persoonlijke situatie op het moment van de verandering, de context van de verandering,...

Veranderingsmanagement is het proces van bewuste en onderling op elkaar afgestemde acties om naast het technische aspect van de verandering ook de menselijke kant van de verandering zo effectief, efficiënt en kwaliteitsvol mogelijk te realiseren.

Elke verandering is immers een kloof die overbrugd moet worden. De diepte en breedte van die kloof is voor elke organisatie en voor elke verandering verschillend. Het project maakt de technische brug over de kloof. Iedere betrokken moet deze brug over om de gewenste situatie aan de overzijde van de kloof te bereiken. De verandering is geslaagd als iedereen veilig aan de overkant is geraakt. Dat betekent: het nieuw gewenste gedrag is bij iedereen bereikt én gedrag uit de oude situatie wordt niet meer gesteld.

De beleving van die kloof is voor ieder individu anders. Het werk van de Zwitsers-Amerikaanse psychiater Elisabeth Kübler-Ross heeft ons daarover geleerd dat hierbij door het individu diverse fasen doorlopen worden:

  • Ontkenning van de verandering (Dit is niet voor mij/ons bedoeld.)
  • Woede (Waarom moet dit in hemelsnaam!)
  • Onderhandeling  (Ik wil mee veranderen, maar mag ik ook nog een beetje doen zoals vroeger?)
  • Depressie  (Dit luk mij niet. Ik wil dit niet. Ik kan dit niet.)
  • Aanvaarding(Misschien is dit toch een goed idee.)

Eenieder doorloopt deze fase meer of minder intens en op zijn eigen tempo. Veranderingsmanagement betreft gecoördineerde acties om dit menselijk veranderingproces te ondersteunen.